By ABŞ-də 2009-cu ildə hərbi bazada 13 nəfəri öldürməkdə təqsirli bilinən keçmiş hərbçi Nidal Malik Həsənin güllələnmə dəstəsi tərəfindən edamının canlı yayımlanması planlaşdırılır. Bu qərar ölkədə ictimai edamlarla bağlı təxminən 90 illik fasilədən sonra görünməmiş hadisə kimi qiymətləndirilir.
Xəbər Yerində xəbər verir ki, “Reuters”, “Associated Press” və “CBS News” nəşrlərinin məlumatına görə, ABŞ Müdafiə Nazirliyi Həsənin edamının internet üzərindən canlı yayımlanacağını təsdiqləyib.
Edam canlı yayımlanacaq
ABŞ müdafiə naziri Pit Heqset “Real America’s Voice”a müsahibəsində edamın ictimaiyyətə açıq olacağını bildirib. O, insanların prosesi izləyə bilməsi üçün şərait yaradılacağını deyib və belə əməllərin ciddi nəticələri olduğunu vurğulayıb.
Daha sonra Pentaqon rəsmisi edamın canlı yayımlanacağını təsdiqləyib. Bununla belə, yayımın hansı platformada həyata keçiriləcəyi və izləyicilərin prosesə necə baxa biləcəyi ilə bağlı bütün detallar açıqlanmayıb.
Edam nə vaxt və harada keçiriləcək?
ABŞ Ordusunun oktyabrın 7-də yaydığı rəsmi məlumata əsasən, Nidal Həsənin edamı dekabrın 3-də, yerli vaxtla saat 13:00-da Texas ştatındakı Fort Hud hərbi bazasında keçirilməlidir.
ABŞ Prezidenti Donald Tramp oktyabrın 2-də ölüm hökmünü təsdiqləyib. Ordunun müvəqqəti rəhbəri Adam Telle isə oktyabrın 6-da edamın tarixini müəyyənləşdirib. Hərbi bazada baş verən hücumun müəllifi məhz həmin bazada edam edilməlidir.
ABŞ-də son ictimai edam nə vaxt olub?
“Associated Press”in məlumatına görə, ABŞ-də sonuncu geniş tanınan ictimai edam 1936-cı ildə Kentukki ştatında Reyni Beteanın asılması ilə həyata keçirilib. Həmin hadisəni minlərlə insan izləyib. Bundan sonra ölkədə edamlar, əsasən, ictimaiyyətin birbaşa iştirak etmədiyi şəraitdə həyata keçirilib.
Nidal Həsənin edamı baş tutarsa, ABŞ-də təxminən 90 ildən sonra ictimaiyyətin izləyə biləcəyi ilk edam olacaq. Bu, həm də ABŞ hərbi sistemində 1961-ci ildən bəri ilk edam, 1945-ci ildən bəri isə hərbi güllələnmə dəstəsi ilə həyata keçirilən ilk edam olacaq.
Nidal Həsən kimdir və nə törədib?
Hazırda 56 yaşında olan Nidal Malik Həsən ABŞ Ordusunda mayor rütbəsində xidmət edib və hərbi psixiatr olub. O, 2009-cu il noyabrın 5-də Texasdakı Fort Hud hərbi bazasında yerləşən hərbi tibb müəssisəsində atəş açıb.
Hücum nəticəsində 13 nəfər həlak olub, 32 nəfər yaralanıb. Hadisəyə görə hərbi məhkəmədə mühakimə olunan Həsən 2013-cü il avqustun 23-də bütün 42 ittiham üzrə təqsirli bilinib. Beş gün sonra ona ölüm hökmü verilib.
Həsən saxlanılarkən polis tərəfindən güllələnib və aldığı xəsarətlər nəticəsində sinəsindən aşağı iflic olub. O, məhkəmə prosesində özünü müdafiə etməyi seçib.
Edamın təxirə salınması mümkündürmü?
ABŞ Ordusu ölüm hökmünün apellyasiya mərhələlərindən keçdiyini və Ali Məhkəmənin 2025-ci ilin martında Həsənin müraciətinə baxmaqdan imtina etdiyini bildirir. Bununla belə, “Death Penalty Information Center” qeyd edir ki, Həsənin mülki federal məhkəmələrdə hüquqi müraciət etmək imkanı qalır və bu, edamın təxirə salınmasına səbəb ola bilər.
Qərar niyə mübahisələrə səbəb olub?
Edamın canlı yayımlanması ABŞ-də ölüm hökmünün tətbiqi, dövlətin cəzanı ictimaiyyətə nümayiş etdirməsi və belə bir yayımın etik sərhədləri ilə bağlı müzakirələr yaradıb. Hüquqşünaslar və ölüm hökmünə qarşı çıxan təşkilatlar bunun cəzanı ictimai tamaşaya çevirmək riski daşıdığını bildirirlər. Digər tərəfdən, qərarı müdafiə edənlər belə bir addımın ağır cinayətlərin nəticələrini göstərmək məqsədi daşıdığını iddia edirlər.
Beləliklə, dekabrın 3-nə planlaşdırılan edam yalnız Nidal Həsənin işi ilə bağlı deyil, ABŞ-də ölüm hökmünün tarixi və onun ictimaiyyətə təqdim olunması baxımından da diqqət çəkən hadisədir. Lakin edamın göstərilən tarixdə həyata keçirilib-keçirilməyəcəyi hüquqi proseslərin gedişindən asılı qala bilər.
