By Bakıda sosial şəbəkələr üzərindən satılan “ev yeməkləri” nə dərəcədə təhlükəsizdir? İştahaçan fotolar, münasib qiymətlər və “ev şəraitində hazırlanıb” qeydləri alıcılarda etibar yaratsa da, qidaların hansı şəraitdə bişirildiyi, necə saxlanıldığı və hansı məhsullardan hazırlandığı hər zaman məlum olmur.
Xəbər Yerində Lent.az-a istinadən xəbər verir ki, bu məsələ qida təhlükəsizliyi ilə bağlı ciddi suallar doğurur.
Sosial şəbəkələrdə ev yeməyi satışı genişlənir
Bakıda sosial şəbəkələrdə, çatdırılma platformalarında və elan səhifələrində ev yeməkləri təklif edən çoxsaylı profillərə rast gəlmək mümkündür. Menyularda dolma, plov, düşbərə, kotlet, salat, xəngəl və müxtəlif şirniyyatlar yer alır.
Lakin alıcı sifariş etdiyi yeməyin həqiqətən ev mətbəxində, yoxsa başqa bir ünvanda hazırlandığını çox vaxt bilmir. Ətin haradan alındığı, məhsulların hansı temperaturda saxlanıldığı və yeməyin nə qədər əvvəl bişirildiyi də sual altında qalır.
Qida zəhərlənmələrinin böyük hissəsi məişətdə baş verir
Qida təhlükəsizliyi ilə bağlı əsas risklərdən biri yeməklərin düzgün saxlanılmamasıdır. Azərbaycan Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin (AQTA) statistik təhlilinə görə, ölkədə qeydə alınan qida zəhərlənmələrinin təxminən 75 faizi məişət şəraitində baş verir.
Belə halların səbəbləri arasında çiy və bişmiş məhsulların təması, temperatur rejiminin pozulması, eləcə də yeməklərin uzun müddət otaq temperaturunda saxlanılması yer alır.
Bu baxımdan, yeməyin evdə hazırlanması onun avtomatik olaraq təhlükəsiz olması demək deyil.
Mayonezli salatlar və ət məhsulları risk yarada bilər
Xüsusilə mayonezli salatlar, kremli şirniyyatlar, ət, toyuq, süd məhsulları və yumurta ilə hazırlanan yeməklər düzgün saxlanılmadıqda sağlamlıq üçün təhlükə yarada bilər.
Məsələn, səhər hazırlanan mayonezli salatın bir neçə saat mətbəxdə saxlanılması, daha sonra isə avtomobillə müştəriyə çatdırılması qida təhlükəsizliyi riskini artıra bilər.
AQTA tez xarab olan salatların və kremli məhsulların iki saatdan artıq soyuducudan kənarda saxlanılmamasını tövsiyə edir. İsti havalarda isə qidaların xarab olma riski daha da artır.
Gəncə və Samuxdakı zəhərlənmələr diqqət çəkdi
Ev şəraitində hazırlanaraq satılan qidalarla bağlı risklərin real nümunələri də var.
2026-cı ilin iyulunda Gəncə və Samuxda yas mərasimlərində ardıcıl qida zəhərlənməsi halları qeydə alınıb. AQTA-nın araşdırması zamanı ortaq risk amillərindən biri kimi lavaş müəyyən edilib. Agentliyin məlumatına görə, həmin lavaş qanunsuz şəkildə ev şəraitində hazırlanaraq satışa çıxarılıb.
Hadisələrdən sonra AQTA vətəndaşlara mənşəyi məlum olmayan və ev şəraitində hazırlanaraq satılan qidaları almamaq barədə xəbərdarlıq edib.
Bu nümunə göstərir ki, məhsulun evdə hazırlanması onun təhlükəsizliyinə zəmanət vermir.
Ev yeməyi satmaq üçün hansı tələblər var?
Qida məhsullarının hazırlanaraq satışa çıxarılması yalnız sosial şəbəkədə səhifə açmaqla məhdudlaşmır. Qida zəncirində fəaliyyət göstərən subyektlər və obyektlər üçün qeydiyyat, gigiyena və qida təhlükəsizliyi tələbləri mövcuddur.
AQTA-nın Qida Təhlükəsizliyi Reyestrində qida obyektləri və subyektləri qeydiyyata alınır. Qida məhsullarının istehsalı, emalı, saxlanması və daşınması zamanı müvafiq sanitariya-gigiyena qaydalarına əməl olunmalıdır.
Gündəlik onlarla porsiya yemək hazırlayaraq satışını həyata keçirən mətbəxin fəaliyyəti artıq yalnız ailə üçün yemək bişirilməsi kimi qiymətləndirilə bilməz. Belə fəaliyyət qida təhlükəsizliyi tələbləri baxımından ayrıca diqqət tələb edir.
Yemək sifariş edərkən nələrə diqqət yetirilməlidir?
Mütəxəssislərin tövsiyələrinə uyğun olaraq, istehlakçılar sifariş verməzdən əvvəl bir neçə məqama diqqət yetirməlidirlər:
- Yeməyin hansı ünvanda hazırlandığını öyrənmək;
- Satış fəaliyyəti göstərən obyektin və subyektin qeydiyyat vəziyyətini yoxlamaq;
- Məhsulun nə vaxt hazırlandığını və necə saxlanıldığını soruşmaq;
- Ət, süd, yumurta və mayonezli məhsulların saxlanma şəraitinə xüsusi diqqət yetirmək;
- Satıcının məhsulun mənşəyi ilə bağlı suallara aydın cavab verib-vermədiyini nəzərə almaq.
Satıcının ünvanı və məhsulların mənşəyi barədə məlumat verməməsi, bütün suallara yalnız “narahat olmayın, hər şey təmizdir” cavabını verməsi alıcının əlavə ehtiyatlı davranması üçün əsasdır.
Əsas məsələ yeməyin dadı deyil, təhlükəsizliyidir
Bakıda sosial şəbəkələr vasitəsilə ev yeməklərinin satışı genişləndikcə qida təhlükəsizliyi məsələsi də aktuallaşır. İştahaçan fotolar və münasib qiymətlər məhsulun keyfiyyətini və təhlükəsizliyini təsdiqləmir.
Nəticə etibarilə, “ev yeməyi” ifadəsi sanitar təhlükəsizlik zəmanəti deyil. İstehlakçı üçün əsas sual yeməyin dadlı olub-olmaması ilə yanaşı, onun harada, hansı şəraitdə hazırlandığı və çatdırılana qədər necə saxlanılmasıdır. Çünki qida məhsulundakı təhlükəni sadəcə görünüşünə və ya fotosuna baxmaqla müəyyən etmək mümkün deyil.
